Charakterystyka instytucji

  • Drukuj

Działania chroniące ofiary przemocy domowej podejmowane przez policję zgodnie z obowiązującym prawem:

  • interwencja,
  • sporządzenie dokładnego opisu zdarzenia (notatka urzędowa), 
  • zatrzymanie sprawców przemocy domowej stwarzających w sposób oczywisty zagrożenie dla życia bądź zdrowia ofiar, a także mienia, 
  • wszczęcie postępowania przygotowawczego przeciwko sprawcy przemocy w przypadku zgłoszenia lub stwierdzenia popełnienia przestępstwa, 
  • zabezpieczenie dowodów popełnienia przestępstwa, 
  • podjęcie działań prewencyjnych wobec sprawcy przemocy, 
  • udzielenie informacji ofiarom o możliwości uzyskania pomocy.

Osoby wzywające policję mają prawo do:

  • uzyskania od policjantów zapewnienia doraźnego bezpieczeństwa,
  • uzyskania informacji, kto przyjechał na wezwanie - numer identyfikacyjny policjantów, nazwa i siedziba jednostki,
  • wykorzystania dokumentacji interwencji policyjnej jako dowodów w sprawie karnej przeciw sprawcy przemocy, 
  • zgłoszenia interweniujących policjantów na świadków w sprawie sądowej.

Prokuratura

Osoby poszkodowane na skutek przemocy domowej, a także świadkowie mogą złożyć w prokuraturze bądź na policji zawiadomienie o przestępstwie ściganym w trybie publiczno-skargowym lub wniosek o ściganie przestępstwa (dotyczy to przestępstw ściganych na wniosek osoby poszkodowanej). W przypadku uzasadnionego podejrzenia, że popełniono przestępstwo prokuratura wspólnie z policją ma obowiązek:

  • wszcząć postępowanie przygotowawcze mające na celu sprawdzenie czy faktycznie popełniono przestępstwo,
  • wyjaśnienia okoliczności czynu, 
  • zebrania i zabezpieczenia dowodów, 
  • ujęcia sprawcy, 
  • w uzasadnionym przypadku zastosować środek zapobiegawczy wobec sprawcy przemocy w postaci 
  • dozoru policyjnego, 
  • tymczasowego aresztowania

Działalność gmin

Obowiązek przeciwdziałania przemocy w rodzinie, szczególnie w rodzinie z problemem alkoholowym, spoczywa także na samorządach lokalnych. Zgodnie ze znowelizowaną Ustawą o Wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, do zadań własnych gminy należy m.in. udzielanie rodzinom, w których występują problemy alkoholowe, pomocy psychologicznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą w rodzinie.
Możliwości działań na rzecz pomocy ofiarom przemocy domowej podejmowanych na terenie gmin:

 1. Udostępnienie rodzinom, w których występuje przemoc, pomocy psychospołecznej i prawnej, poprzez:

 a) tworzenie i prowadzenie: 

  • punktów informacyjno-konsultacyjnych
  •  schronisk dla ofiar przemocy domowej 
  • ośrodków interwencji kryzysowej 
  • telefonów zaufania 
  • programów środowiskowych

 b) inicjowanie powstawania i wspieranie:

  • organizacji społecznych pomagających ofiarom przemocy domowej,
  • grup wsparcia dla ofiar przemocy domowej,

2. W przypadku gdy aktom przemocy towarzyszy picie alkoholu należy powiadomić gminną komisję rozwiązywania problemów alkoholowych, która zgodnie z prawem powinna:

  • przeprowadzić dokładne rozeznanie sytuacji (wywiad środowiskowy),
  • wezwać osobę nadużywająca alkoholu i stosującą przemoc na rozmowę ostrzegawczą, informującą o prawnych konsekwencjach stosowania przemocy wobec bliskich, 
  • udzielić wsparcia socjalnego, psychologicznego, prawnego osobom poszkodowanym, 
  • poinformować członków rodzin o możliwościach szukania pomocy w zakresie problemów alkoholowych i przemocy domowej, 
  • prowadzić dokumentację przypadku, 
  • w przypadku stwierdzenia bądź podejrzenia popełnienia przestępstwa powiadomić organy ścigania, 
  • w razie konieczności powiadomić policję i wnioskować o objęcie rodziny działaniami zgodne z kompetencjami, np. wizyty dzielnicowego, 
  • w razie konieczności powiadomić ośrodek pomocy społecznej i wnioskować o objęcie rodziny działaniami zgodne z kompetencjami, 
  • wnioskować do sądu rejonowego o zastosowanie, wobec osoby uzależnionej od alkoholu, obowiązku poddania się leczeniu w zakładzie lecznictwa odwykowego, 
  • współpracować z innymi instytucjami i organizacjami pomagającymi ofiarom przemocy domowej w środowisku lokalnym,

Pomoc społeczna

Celem działania pomocy społecznej (zgodnie z Ustawą o pomocy społecznej) jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których same nie są w stanie pokonać, a także zapobieganie powstawaniu tych sytuacji. Pomoc społeczna jest udzielania między innymi w przypadku przemocy w rodzinie. Przemoc domowa jest przyczyną dysfunkcji rodziny, a także może być konsekwencją dysfunkcji o innym podłożu. Pomocy społecznej udziela się także w przypadku: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, alkoholizmu, narkomanii, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych. Wszystkie te sytuacje mogą sprzyjać występowaniu przemocy wobec bliskich bądź z niej wynikać. W strukturach lokalnych działają Miejskie lub Gminne Ośrodki Pomocy Społecznej. Bezpośrednią pomocą rodzinom i osobom potrzebującym zajmują się pracownicy socjalni działający zgodnie z ustaloną rejonizacją. W ramach swoich kompetencji i zadań pomoc społeczna:

  • przeprowadza wywiad środowiskowy umożliwiający diagnozę sytuacji rodziny lub osoby. (Niebieska karta – załącznik do wywiadu),
  • przygotowuje wszechstronny plan pomocy, 
  • monitoruje efekty podjętych działań, 
  • pomaga w załatwianiu spraw urzędowych i innych ważnych spraw bytowych, 
  • udziela szeroko rozumianego poradnictwa, np. prawnego, psychologicznego lub wskazuje miejsca gdzie można uzyskać taką pomoc, 
  • udziela informacji o przysługujących świadczeniach i formach pomocy 
  • w uzasadnionych przypadkach:
    - udziela pomocy finansowej w formie zasiłków stałych, okresowych, celowych,
    - udziela pomocy rzeczowej np. przekazanie odzieży, żywności,
    - udziela zasiłków i pożyczek na ekonomiczne usamodzielnienie się
    - informuje o możliwościach uzyskania pomocy w środowisku lokalnym,
    - wskazuje miejsca zajmujące się pomaganiem ofiarom przemocy domowej, w tym możliwości   otrzymania schronienia np. w schroniskach, hostelach, ośrodkach,
  • w razie potrzeby bądź na życzenie zainteresowanych zwraca się do policji o podjęcie działań prewencyjnych wobec sprawcy, zgodnie z kompetencjami policji, 
  • w przypadku stwierdzenia bądź podejrzenia popełnienia przestępstwa powiadamia organy ścigania, 
  • może organizować i prowadzić np. punkty informacyjne, ośrodki pomocy, grupy wsparcia dla ofiar przemocy domowej, świetlice dla dzieci,
  • współpracuje z innymi instytucjami i organizacjami

Służby zdrowia

Głównym zadaniem służby zdrowia jest ochrona zdrowia pacjenta. Zjawisko przemocy domowej kwalifikuje się do zakresu sytuacji objętych świadczeniami zdrowotnymi ponieważ: a) bardzo często towarzyszą mu wyraźne uszkodzenia zdrowia somatycznego, b) zawsze występują poważne uszkodzenia zdrowia psychicznego. W dziedzinie pomocy ofiarom przemocy domowej, oprócz zadań podstawowych, takich jak np. udzielenie pomocy medycznej, istotne jest:

 

  • rozpoznanie sygnałów świadczących o występowaniu przemocy, szczególnie gdy ofiary bądź świadkowie próbują to ukryć,
  • umiejętność przeprowadzenia rozmowy umożliwiającej rozpoznanie form przemocy i częstotliwości jej występowania, 
  • poinformowanie ofiar o możliwościach szukania pomocy, 
  • wystawienie na prośbę poszkodowanych zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych obrażeniach. 
  • poinformowanie ofiar o miejscach i warunkach wystawienia obdukcji, 
  • w przypadku stwierdzenia takiej konieczności lub na prośbę poszkodowanych powiadomienie innych służb np. pomocy społecznej, policji, gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych 
  • w przypadku stwierdzenia podczas badania lub podejrzenia popełnienia przestępstwa, np. ślady ciężkiego uszkodzenia ciała, ślady podejrzanych oparzeń, wykorzystania seksualnego, powiadomienie organów ścigania,